یکی از مشخصه های قرن بیستم آغاز مسافرت های فضایی است و به همین جهت قرن بیستم را قرن تسخیر فضا نیز نام نهاده اند . عصر تسخیر فضا از اوایل نیمه ی دوم این قرن آغاز شد و تا پایان قرن نتایج درخشانی از آن حاصل شده است .

پیشگامان عصر تسخیر فضا در نیمه دوم قرن بیستم یک فضانورد روسی به نام «یوری گاگارین»و یک فضا نورد آمریکایی به نام «نیل آرمسترانگ» هستند اولی نخستین فضانوردی است که با یک سفینه ی فضایی به دور کره ی زمین گردش کرد و دومی نخستین انسانی است که بر روی کره ی ماه پا نهاد . هر دو واقعه به عنوان دو تاریخ به یاد ماندنی و هر یک به منزله ی نقطه ی عطفی در تاریخ سفر های فضایی ثبت شده است.

یوری گاگارین ، فضانورد روسی در سال 1934 در مسکو به دنیا آمد و بعد از خاتمه ی تحصیل در سال 1954 وارد خدمت ارتش شد . در آزمونی که در سال 1955 برای تربیت فضا نوردان به عمل آمد گاگارین داوطلبانه شرکت کرد و از اولین کسانی بود که در واحد جدید فضانوردی در ارتش شوروی به تمرینات سخت برای پرواز های فضایی پرداخت . در این تاریخ هنوز موشک های نیرومندی که بتوانند قمر های مصنوعی و سفینه های فضایی در مدار زمین قرار دهند آزمایش نشده بود ، ولی خروشچف رهبر جدید شوروی پس از مرگ استالین قدرت را به دست گرفته بود در بازدید از مرکز فضانوردی شوروی در سال 1956 وعده داد که نخستین قمر مصنوعی ساخت دانشمندان شوروی تا پایان سال 1957 به فضا پرتاب خواهد شد و سفر نخستین انسان وروی به فضا متعاقب آن انجام خواهد شد .

نخستین قمر مصنوعی شوروی به نام «اسپوتینک» در سال 1957 به فضا پرتاب شد و توانایی دانشمندان شوروی در انجام این کار بزرگ موازنه ی قدرت را در جهان به نفع شوروی ها برهم زد . آمریکایی ها که در سابقه ی تسخیر فضا از رقیب عقب افتاده بودند از اواخر دهه 1950 بودجه ی هنگفتی را برای تحقیقات فضایی اختصاص دادند ، ولی دانشمندان شوروی با پرتان اقمار مصنوعی سنگین تری به فضا باز هم از آنان پیش افتادند ، تا این که روز 12 آوریل سال 1961 با پرتاب یک سفینه ی فضایی پنج تنی حامل سرنشین به مدار زمین شگفتی جدیدی آفریدند ، خلبان یا سرنشینان این سفینه که عنوان نخستین فضا نوردان جهان را به خود اختصاص داد یوری گاگارین بود و سفینه ی پنج تنی او به نام «وستوک» که در زبان روسی شرق معنی می دهد در ارتفاع بیش از سیصد کیلومتر از سطح زمین یک گردش کامل به دور مره زمین انجام داد و به سلامت در یک پایگاه زمینی در سیبری فرود آمد . مدت پرواز گاگارین به دور کره ی زمین یک ساعت و 48دقیقه بود .

بعد از پرواز موفقیت آمیز گاگارین به دور کره زمین آمریکایی ها بر تلاش خود برای رسیدن به روس ها در مسابقه ی تسخیر فضا افزودند و سرانجام کمتر از یک سال پس از گردش گاگارین در مدار زمین نخستین فضانورد خود به نام «جان گلن » در تاریخ بیستم فوریه در سال 1962 به مدار زمین فرستادند . جان گلن که در این تاریخ 21 سال داشت با سفینه ی فضایی خود به نام «فرند شیپ» یا دوستی سه بار دور کره ی زمین گشت.

بعد از یوری گاگارین فضانوردان دیگری نیز از شوروی از مدار زمین گردش کردند و از آن جمله نخستین زن فضا نورد جهان «وانتینا ترشکوا» هم روسی بود . مسافرت های فضایی بهد از روس ها به طور دسته جمعی در گروه های دو تا چهر نفری صورت می گرفت و مدت گردش آنها به دور کره زمین هم از روزها و هفته ها گذشت . در این میان گاگارین اولین فضانورد روسی در سال 1968 در یک سانحه ی هوایی درگذشت ، ولی جان گلن نخستین فضانورد آمریکایی پس از چند پرواز موفقیت آمیز دیگر به فضا با شهرتی که کسب کرده بود به عالم سیاست روی آورد و در سال 1972 از ایالت زادگاه خود اوهایو به سناتوری انتخاب شد . جان گلن در سیاست هم مانند فضا موفق بود و در چهار دوره متوالی دیگر نیز به مقتم سناتوری برگزیده شد . جان گلن در سال 1998 در سن 77 سالگی یک بار دیگر در سفر فضایی شرکت کرد و عنوان مسن ترین فضانورد جهان را نیز بر عناوین قبلی خود ، نخستین فضانورد آمریکایی و طولانی ترین دوره سناتوری در آمریکا افزود .

اما بزرگ ترین موفقیت دانشمندان آمریکایی در مسابقه ی تسخیر فضا که با فاصله ی زیادی آنها را از دانشمندان شوروی جلو انداخت ، فرستادن نخستین گروه فضانوردان به کره ماه بود که در سال 1969 اتفاق افتاد . گروه فضانوردان آمریکایی که یک روز 21 ژوئیه سال 1969 با سفینه «آپلو-11» به سوی کره ماه روانه شدند عبارت بودند از «نیل ارمسترانگ، ادوین آلدرین ، و مایکل کالینز » که روز 20 ژوئیه سال 1969 از پایگاه فضایی «کندی» در فلوریدا به مقصد کره ماه حرکت کردند و روز 21 ژوئیه در مدار ماه به گردش پرداختند . فرمانده گروه نیل ارمسترانگ پس از یک بار گردش به دور کره ماه با سفینه کوچکی که برای بازگشت از سطح کره ماه تجهیز شده بود بر سطح کره ماه فرود آمد و نخستین انسانی بود که بر روی کره ماه قدم نهاد . پس از پیاده شدن نیل ارمسترانگ در روی کره ماه که جریان آن به وسیله ماهواره های مخابراتی در سراسر جهان پخش می شد ، دومین فضانورد سفینه ادوین آلدرین هم به او پیوست . نقش عضو سوم این گروه مایکل کالینز که در سفینه مادر مانده بود و مراقب دو فضانورد دیگر و هدایت آنها در بازگشت از سطح کره ماه بود ، کمتر از فضانوردانی که بر روی کره ماه قدم نهادند نبود ، ولی بیش ترین شهرت در این پیروزی علمی نصیب ارمسترانگ فرمانده گروه گردید که نامش به عنوان اولین انسانی که بر روی کره ی ماه قدم نهاده است جاودانه شد.

برنامه سفر به کره ماه پس اعزام دومین گروه از فضانوردان که در سال 1971 در سطح کره ماه پیاده شدند ، دنبال نشده و اطلاعاتی که به وسیله فضانوردان دو سفینه « آپلو-11 و آپلو-15 » از وضع کره ماه کسب شده برای آگاهی از شرایط جوی کره ماه و اثبات عدم حیاط در آن کافی بوده است در ده دهه آخر قرن بیستم تلاش برای دستیابی به کرات دورتر آغاز شده و سفاینی به سوی مریخ و مشتری و زحل فرستاده شده است . سفینه ای که در سال 1998 به کره مریخ فرستاده شد با پیاده کردن چهارچرخه ای بر روی این سیاه اطلاعات با ارزش . جالب توجهی از وضع این سیاره به زمین مخابره کرد و سفاینی که به سوی مشتری و زحل پرتاب شده اند تا پایان قرن بیستم در راه خواهند بود.